WATER

door

Sjan Hendriks

     Hallo jongens en meisjes. Ik doe mijn spreekbeurt over water, maar omdat het zo`n uitgebreid onderwerp is vertel ik niet alles.  

Zonder water kun niet.

Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen en te zweten. Maar ben je 10% van je vocht kwijt, dan kun je al niet meer bewegen. Je kunt dan ook niet langer dan 3 dagen zonder water. Maar dat geldt ook ongeveer voor alles wat leeft.  

Wat is water

Het meeste water op aarde is vloeibaar. Maar water kan ook hard worden, namelijk als het is ijs veranderd. Maar ijs kan natuurlijk ook weer smelten, dan is het weer water. Water smelt en bevriest met 0 graden Celsius. Het vriespunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Maar waterdamp kan ook weer water worden. Dit gebeurt als waterdamp kouder wordt. Adem maar eens tegen een koude ruit. Je ziet dan dat jou adem in water veranderd, dat betekent, condens.  

Zout, zoet en brak

Bijna al het water op aarde is zout. Maar vooral alle zeeën, oceanen en ook veel grote meren en binnenzeeën zijn zout. Zout water is te zout om te drinken, je krijgt er alleen maar meer dorst van. Daarom is zout water ook geen drink water. Het water dat we drinken, noemen we zoet water. Dat is raar want het smaakt niet zoet. Water dat uit de kraan komt is zoet. En het water is een zwembad ook. In Nederland is het meeste water uit de rivieren en meren ook zoet.

Brak water is een mengsel van zout en zoet water. In Nederland vind je dit brakke water op plaatsen waar rivieren uitmonden in een zee. In warme landen aan zee, komt er vaak brak water uit de douche, dat doen ze om zoet water te sparen. Maar je kunt er gewoon mee wassen, de wc doorspoelen en afwassen. In zo`n landen koop je drinkwater dan ook in flessen.  

Van zout en brak water kan ook zoet water worden gemaakt. Daarvoor moet het zoute water eruit worden gehaald. Dit gebeurt als je water kookt en de damp opvangt. Het zout blijft dan achter. Er bestaan ook filters die zout uit het water filteren. In droge landen staan waterfabrieken. Zij maken van zeewater zoet water. Dit is alleen wel hartstikke duur.  

Waar komt water vandaan
Het water dat wij drinken, bestaat al net zo lang als de aarde. Water verandert alleen telkens van plaats en vorm. Soms is water ijs op de noordpool. Soms is water regen in Zuid-Amerika en soms is water jouw frisdrank. Het water gaat dus rond en rond en rond. Dat rondgaan heet een kringloop: de waterkringloop.

De waterkringloop
De waterkringloop begint bij de oceaan. Daar verdampt water door de zon. De waterdamp stijgt op. Hoog in de lucht is het koud. De waterdamp condenseert en verandert in wolken. Uit wolken komt regen, hagel of sneeuw. Samen heet dat neerslag. Van de neerslag verdampt een groot deel meteen. Soms zelfs al voordat het op de grond is terechtgekomen. Een ander deel van het water zakt de grond in: grondwater. De rest stroomt over het land. Dit zijn beken, rivieren en kanalen. Samen met de meren heet het water van beken, rivieren en kanalen oppervlaktewater. Al het water dat niet verdampt, stroomt uiteindelijk terug naar de zee. Daar begint de kringloop weer opnieuw.

Jij bent een deel van de waterkringloop
Ieder mens, ieder dier en iedere plant doet mee aan de waterkringloop. Iedere keer als jij drinkt, plast, zweet en uitademt, doe je mee. Maar ook als je de wc doorspoelt of je tanden poetst. En ook het water voor koken, wassen en drinken doet mee aan de kringloop. In fabrieken wordt water gebruikt om elektriciteit, papier en frisdrank te maken. En weet je nog dat het water in jouw lichaam zich elke twintig dagen vernieuwt? Daardoor ben jij zelf ook een onderdeel van de kringloop.  

Waar gebruiken we water voor
Schoon water om te drinken
Water heb je nodig tegen de dorst. Gemiddeld moet je ongeveer twee liter per dag binnenkrijgen. In Nederland drinken we gewoon uit de kraan. Het water is veilig en schoon, omdat het wordt gezuiverd. Dat is lang niet overal zo. Over de hele wereld hebben meer dan één miljard mensen nog geen goed drinkwater. Deze mensen moeten vaak uren lopen om goed water te halen. Anderen drinken vuil water. Daar kun je behoorlijk ziek van worden. Vuil water veroorzaakt diarree en ook ziektes. Dit kun je meestal voorkomen door water te koken. Dan gaan de meeste bacteriën in het water dood.  

Water in huis
Een gemiddelde Nederlander gebruikt ongeveer 130 liter per dag.

Water voor je eten
Voor het klaarmaken van eten wordt water gebruikt. Aardappels, rijst, pasta en de meeste groente kook je in water. Water is onmisbaar voor het bereiden van voedsel. Het grootste deel van ons water gebruiken we zelfs voor ons voedsel.
Elektriciteit maken
Water hebben we nodig om elektriciteit te maken. Meestal om de centrale te koelen. Aan de ene kant van de centrale wordt koud water naar binnen gepompt, aan de andere kant komt het er warm weer uit. Maar met behulp van water kan ook echt elektriciteit worden gemaakt. Daarvoor wordt water achter een dam opgeslagen. Als er genoeg water is, gaat de dam open en stroomt het water langs een dynamo. En een draaiende dynamo geeft stroom. De centrale die deze elektriciteit maakt, heet waterkracht-centrale.
Vervoer over water
Met vervoer over water bedoelen we:

vrachtschepen: om granen, afval en olie te vervoeren.

pleziervaartuigen: waar mensen dagtochten of mee op vakantie maken.

Passagiersboten: zoals een veerpont.

De natuur heeft ook water nodig.
Als mensen steeds meer water gebruiken, blijft er steeds minder over voor de natuur. Meestal gaat dat heel langzaam. Je merkt het pas na een aantal jaren. In Nederland zie je dan bijvoorbeeld dat sloten droogvallen. Of dat het bos droger wordt.  

Mensen houden van water

Haat en liefde
Vroeger haatten veel mensen zelfs het water. Zij waren bang voor overstromingen. In Nederland zijn de mensen nu niet meer bang voor de zee en het water. De zee wordt op veilige afstand gehouden met duinen, de rivieren en grote meren zijn omringd met dijken. Nederland zal dus niet meer zo gauw overstromen.

Waterpret
Maar water is ook leuk! Wat dacht je van zwemmen, duiken, lekker badderen, bootje varen, vissen, sneeuw- en ijspret? Mensen kijken ook graag naar water. De mooiste zonsondergangen zie je aan het water.

Vervuiling
Mensen gaan vaak niet zuinig om met water. Water dat gebruikt is, is vaak vuil. Denk maar eens aan alles wat je door de wc spoelt. Of de shampoo waarmee je je haar wast. Of nog erger: verf die door de gootsteen wordt gespoeld.

Alles wat we door de gootsteen spoelen, komt weer terug in de kringloop. Dat geldt ook voor het water van de straat, van fabrieken, en van de landbouw. Vaak gaat het om kleine beetjes vervuiling. Maar denk je eens in hoeveel vuil 16 miljoen Nederlanders per dag produceren! Al dat vuile water is ongezond voor het dieren- en plantenleven. Dus ook voor ons. Vuil water bedreigt het leven in de zee. En het is moeilijker en duurder om uit vuil water drinkwater te winnen.

Gelukkig wordt het meeste afvalwater nu gezuiverd. Maar helaas geldt dit nog niet voor de landbouw. Kunstmest, dierlijke mest en landbouwgif spoelen met de regen toch nog naar de rivieren. Ook sommige fabrieken maken er nog steeds een potje van. Toch gaat het steeds beter. Ooit was de Rijn één van de smerigste rivieren ter wereld. Nu zwemt er weer zalm in. Helaas geldt dit nog niet voor de Schelde en de Maas. Er is dus nog veel te verbeteren.

De toekomst van het water
Het water op aarde is niet gelijk verdeeld. Op sommige plekken is er te veel water. Op andere plekken te weinig. En soms is er wel genoeg water, maar is het te vuil om te drinken. Steeds meer mensen maken zich zorgen over de toekomst van het water. Deze mensen vinden dat er voor iedereen genoeg schoon water op aarde moet zijn. En dat het water eerlijk moet worden verdeeld. Maar hoe zorg je dat er voor iedereen voldoende schoon water is? Over die vraag wordt in de hele wereld gepraat. En er zijn zelfs al twee ministersconferenties over geweest.

Wil je meer informatie over WATER?? Kijk dan bij GOOGLE.

Terug naar spreekbeurten